Դեղերը հավասարեցվել են օճառին, շամպունին ու լիմոնադին

medicine-soap-shampoon

Հոկտեմբերի 30-ին գործողության մեջ կմտնի Ազգային ժողովի կողմից հաստատված «Առեւտրի եւ ծառայությունների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին օրենքը, համաձայն որի՝ Հայաստանի տարածքում իրացվող բոլոր վիտամինները, պատվաստանյութերը եւ դեղերը պետք է պարտադիր դրոշմապիտակավորվեն։

Հայաստանի դեղարտադրողների եւ ներմուծողների միության նախագահ Սամվել Զաքարյանի հավաստմամբ՝ օրենսդրական փոփոխությունը կատարվել է առանց դեղագործական ոլորտի մասնագետների ու դեղարտադրողների կարծիքը լսելու, նրանց հետ փոփոխությունը քննարկելու:

Մեր զրուցակիցն է ՍԱՄՎԵԼ ԶԱՔԱՐՅԱՆԸ:

 -Պարոն Զաքարյան, ի՞նչ նպատակով է այս փոփոխությունը կատարվում եւ որքանո՞վ կարող է արդյունավետ լինել:
-Պարտադիր դրոշմապիտակավորման մասին օրենքով դեղերը հավասարեցվել են օճառին, շամպունին ու լիմոնադին: Այդպիսի փորձ աշխարհի ոչ մի զարգացած երկրում չկա, քանի որ այդ երկրներն ավելի զգուշանում են այնպիսի փորձարարական քայլեր անելուց, որոնք կխոչընդոտեն մասնավոր հատվածի գործունեությանը եւ կվնասեն հասարակությանը: 
Բայց մեզ մոտ այդ զգուշավորությունը չկա, այն դեպքում, երբ օրենքի հնարավոր բացասական հետեւանքներն ու օրենքի կիրառելիության անհնարինությունն ակնհայտ են:
Այս օրենքը ներդրվում է դեղերի ներուծման ոլորտում քանակական ու գնային վերահսկողություն իրականացնելու համար, այդ ոլորտից ստվերը օրենսդրական դաշտ մղելու նպատակով: Նաեւ ասվում է, թե օրենքը ուղղված է կեղծ դեղերի դեմ պայքարին: Բայց այդ մեխանիզմը դրա հնարավորությունը չի տալիս: Դրա համար այլ մեթոդներ են կիրառվում: 
Ինչ վերաբերում է ստվերից ոլորտը դուրս բերելուն, ապա մեր ոլորտում այդ օրենքի կիրառման անհրաժեշտություն չենք տեսնում, քանի որ դեղագործական ոլորտը թերեւս ամենաքիչ ստվեր ունեցողն է երկրում:
Այսօր դեղերի շրջանառության կարգ ու օրենք ունենք, որը հիմնված է միջազգային չափորոշիչների վրա ու բավական լավ կարգավորում է ոլորտն ու վերահսկողության հնարավորություն ընձեռում: 
Ի տարբերություն լիմոնադի կամ շամպունի, որոնք Հայաստան ներկրվելով մաքսակետում ստուգվում են ընդամենը մեկ անգամ, դեղերը ստուգվում են երեք անգամ՝ մաքսային ծառայության, առողջապահության նախարարության եւ երրորդ անգամ՝ առողջապահության նախարարության փորձագիտական կենտրոնի կողմից: Մինչեւ վերջին հաբը, սրվակը մաքսակետում գրանցվում է: Ուստի ստվերում որեւէ դեղի առկայություն պարզապես անհնարին է: 
Տարիներ շարունակ դեղերի ոլորտը կարգավորվել է միջազգային չափանիշներով։ Մեր դեղ ներկրող ընկերությունները, գործընկերային հարաբերություններ ստեղծելով միջազգային հեղինակավոր ընկերությունների հետ, այնպիսի համակարգ են ձեւավորել, որ այդ ոլորտում թափանցիկ չաշխատելու հնարավորությունները հավասարվել են զրոյի: Միջազգային չափորոշիչներն են պարտադրում մաքսակետում երեքանգամյա ստուգում իրականացնել, մաքսակետերում հատուկ դեղերի համար նախատեսված տարածքներում պահել դեղերը, հատուկ վերահսկողություն իրականացնել եւ տեղափոխման հատուկ կարգ կիրառել ամեն տեսակի դեղի համար: Իսկ այդպիսի պայմաններում գործնականորեն հնարավոր չէ, որ ներմուծվող դեղամիջոցը լինի ստվերային տնտեսությունում: 
-Մասնագետները ահազանգում են այդ օրենքի հնարավոր բացասական հետեւանքների մասին, որոնք վերջնարդյունքում կհանգեցնեն դեղերի գնի զգալի աճի: Իրատեսակա՞ն է այդ մտավախությունը:
-Օրենքի կիրառման դեպքում նախ տնտեսավարողները մի շարք խնդիրների առաջ կկանգնեն: Քանի որ դեղերը թեեւ փոքր խմբաքանակներով են ներկրվում, բայց տարբեր չափերի են, տարբեր նյութերից են պատրաստված դրանց սրվակները, ապա հոսքագծերով դրոշմապիտակավորում հնարավոր չէ իրականացնել, ինչը խնդիր չէ լիմոնադի միաչափ շշերի համար: Ուստի դեղերի դրոշմապիտակավորումը պետք է ձեռքով իրականացնել, իսկ դա նախատեսում է լրացուցիչ աշխատուժի առկայություն:
Եվ հետո, նոր օրենքով պահանջվում է դրոշմապիտակավորման համար լրացուցիչ տարածքներ ունենալ, որոնք պետք է համապատասխանեն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ներկայացրած պահանջներին: Իսկ դա համապատասխան ջեռուցումն է, օդորակումը, փոշու հեռացումը, սանիտարահիգիենիկ խիստ պայմանները:
Այսպիսի պայմաններ ապահովելու համար այդ ոլորտում գործող ընկերությունները պետք է լրացուցիչ հսկայական ծախսեր անեն: Դրոշմապիտակ փակցնելու համար պահանջվող աշխատուժը եւս հսկայական ծախս է տնտեսավարողի համար: Այս ծախսերը ներառվելու են դեղերի գների մեջ, ինչը հանգեցնելու է դրանց էական թանկացմանը:
Կամ դեռեւս հստակեցված չէ, թե դրոշմապիտակը փաթեթավորմա՞ն վրա է փակցվելու, սրվակների՞, թե՞ պարկուճների եւ ի՞նչ սոսնձով է փակցվելու, դրա բաղադրությունը որքանո՞վ անվնաս կլինի դեղի համար:
-Դրոշմապիտակավորումը ենթադրում է, որ ցանկացած վաճառված դեղ պետք է պիտակավորված լինի: Այդ դեպքում ինչպե՞ս է կարգավորվելու հատով դեղ գնելու գործընթացը, որը սոցիալական խնդիր է մեր սպառողների համար:
-Այո, այդ խնդիրը նույնպես կա: Բանն այն է, որ գոյություն ունեն տնտեսող փաթեթներ, որոնք դրվում են մեծ փաթեթների մեջ, եւ եթե գնորդը չի ցանկանում ամբողջական դեղը գնել, նրան վաճառում են փոքր փաթեթների մեջ դրված դեղը՝ համապատասխան քանակով: Եթե որոշվի, որ պետք է դրոշմապիտակավորվի մեծ փաթեթը, ապա այդ դեպքում դեղատունն այլեւս չի կարողանա գնորդին հատով դեղ վաճառել, քանի որ օրենք կխախտի: 
Մյուս կողմից էլ հնարավոր չէ այլ կերպ վարվել՝ մարդկանց սոցիալական վիճակը հաշվի առնելով: Դա դառնում է ավելորդ խախտումների, նաեւ կոռուպիցիոն ռիսկերի աղբյուր: 
-Որքանո՞վ կարող են թանկանալ դեղերը, եթե դրոշմապիտակավորման մասին օրենքի կիրառման դեպքում ձեր նշած խնդիրների լուծման համար տնտեսավարողները ստիպված լինեն դեղերի գները բարձրացնել:
-Դեղերի ինքնարժեքի զգալի թանկացում կլինի: Առողջապահության նախարարությունը պնդում է, թե 2-5 դրամ են թանկանալու: Անգամ սեփական հաշվարկներն են կատարել ու ներկայացրել մեզ: Այդ հաշվարկները որեւէ կապ չունեն իրականության հետ: Մեր կարծիքով, դեղերը ոչ թե 2-5 դրամ, այլ մոտ այդքան եւ դեռ ավելի տոկոսով կթանկանան:
Տվյալ դեպքում ստացվում է, որ սա ոչ թե ոլորտի բարեկարգմանն ուղղված օրենք է, այլ ոլորտի տնտեսավարողների գործունեությունը դժվարացնող ու նաեւ մի շարք կոռուպցիոն, մաքսանենգային ռիսկեր առաջացնող:
-Օրենքի կիրառմանը հաշված օրեր են մնացել, բայց փաստորեն տնտեսավարողները պատրաստ չեն դրան:
-Որոշ տնտեսավարողներ դիմել են հարկային մարմնին դրոշմապիտակներ ստանալու համար, եւ նրանց ասել են, որ դրանք դեռ չկան, հոկտեմբերի 30-ին հնարավոր է՝ լինեն: Դա երկար գործընթաց է, մեկ ժամում չի արվում: Բացի դրոշմապիտակներ փակցնելուց՝ պետք է հարկային մարմինն առաձին աշխատողներ ունենա, ովքեր կիրականացնեն դրոշմապիտակավորման գործընթացն ու դրա վերահսկողությունը: Դա հավելյալ ծախս է, հավելյալ մասնագետների պատրաստում: 
-Ի՞նչ եղավ դեղերի մասին նոր օրենքի նախագիծը, որի ընդունումը թերեւս ավելի ցպահանջ է այսօր մեր երկրի ու հասարակության համար, քան դրոշմապիտակավորման մասին օրենքը: 
-Դեղերի մասին նոր օրենքի նախագիծը պատրաստվում է մոտ յոթ-ութ տարի եւ ոչ մի կերպ չի ընդունվում: Նոր օրենքի անհրաժեշտությունը պայմանավորված է օրենքի դրույթների ավելի ժամանակակից, եվրոպական չափորոշիչներին համապատասխանեցմամբ: Տեղական դեղարտադրողներն ու ներմուծողները ժամանակին սահուն անցան եվրոպական չափորոշիչներով աշխատելաոճին, եւ այսօր անհրաժեշտություն է առաջացել օրենքն էլ միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանեցնելը, որպեսզի գործարարների գործելաոճն ու օրենքը համահունչ լինեն: 
Սակայն օրենքի նախագիծն ամեն անգամ մտնում է Ազգային ժողով ու վերադարձվում է ինչ-ինչ պատճառաբանություններով: Արդեն որերորդ առողջապահության նախարարն է, որ ստիպված է նախագիծը մշակել եւ ԱԺ-ում հաստատելու փորձեր անել: Մինչդեռ նոր օրենքի առկայությունը ոլորտում խիստ անհրաժեշտ է, քանի որ օրենսդրական որոշ բացեր կան, որոնք շուտափույթ կանոնակարգման են սպասում:
Մեր կազմակերպությունը աշխուժորեն մասնակցել է օրինագծի մշակման ու քննարկման գործընթացներին՝ համագործակցելով առողջապահության երկու նախարարների հետ: Բայց միությունը տեղեկություն ունի, որ վերջին վեց ամիսներին նոր նախարարը հերթական քննարկումներ է կազմակերպել նախագծի վերաբերյալ, որի մասին մասնավոր հատվածին չի իրազեկել: 
Դա թերեւս նոր նախարարի աշխատաոճն է՝ զերծ մնալ մասնավոր հատվածի մասնագիտական կարծիքը հաշվի առնելուց նոր օրենքի օրինագծի մշակման գործում, որն անմիջականորեն առնչվում է այդ մասնավոր հատվածին: Մինչդեռ օրենքով նախատեսված է, որ մենք պետք է ներգրավվենք նման գործընթացներում:
Բացի դրանից, դեռ երկուսուկես տարի առաջ մեր միությունը եւ հարակից անդամները հուշագրեր ստորագրեցին իրենց գործունեությունը «պատշաճ արտադրողական գործունեության» չափորոշիչներին համապատասխանեցնելու մասին, որով բոլոր դեղարտադրողները պարտավորվեցին մինչեւ 2016թ. սկիզբն ունենալ այդ ՊԱԳ հավաստագրերը: Հուշագրի կարեւոր կետերից մեկն էլ այն է, որ ոլորտին վերաբերող օրենքների, կանոնակարգերի փոփոխության դեպքում պետական կառույցները պետք է դրանք անպայման քննարկեն մասնավոր հատվածի հետ եւ հաշվի առնեն մասնավորների մասնագիտական կարծիքը: 
Մասնավոր հատվածը սեփական աշխատանքային փորձից լավ գիտի ոլորտում եղած խնդիրները եւ միջազգային շուկայում դրանց լուծման մեխանիզմները, քանի որ մասնավոր ընկերություններն աշխատում են միջազգային տարբեր կառույցների հետ, ունեն գործընկերներ աշխարհի տարբեր երկրներում եւ նրանց հետ հարաբերվելիս նաեւ տեղեկանում են աշխարհում առկա միտումներին դեղագործական ոլորտում, խնդիրների հնարավոր լավագույն լուծումներին ու օրենսդրական որոշումներին: Եվ նրանց կարծիքը հաշվի չառնելը կարող է մի շարք սխալ որոշումների պատճառ դառնալ:

ԹԱԳՈՒՀԻ ԱՍԼԱՆՅԱՆ

 

MPI Union Members

left direction
right direction

Pharma Armenia

pharma-armenia-banner

Pharma Magazine

pharma-10

In April 2015 Medicine Producers and Importers Union of Armenia and “GXP” Centre of Excellence published the 10th issue of pharmaceutical scientific magazine “PHARMA”.

 

www.pharma-mag.am


Find us on Facebook
Follow us on Twitter!